Rəbbinin yoluna hikmətlə, gözəl öyüd-nəsihətlə dəvət et və onlarla ən gözəl tərzdə mübahisə et. Şübhəsiz ki, Rəbbin azğınlığa düşənləri də, doğru yolda olanları da yaxşı tanıyır. (Nəhl 125)
Əvvələ qayıt
"Altı Şeyə Zamin Olun, Cənnətə Zamin Olum" hədisinin şərhi
Həmd olsun aləmlərin Rəbbi olan Allaha. Salat və salam olsun peyğəmbərlərin imamı Peyğəmbərimiz Muhəmmədə, onun ailəsinə və bütün səhabələrinə.
Hamıya məlumdur ki, "zəmanət" dili insanlar arasında — ticarətdə, alış-verişdə hər zaman böyük maraq və diqqətlə qarşılanır. Zəmanəti olan məhsullar, zəmanəti olmayanlarla müqayisədə insanlar üçün daha dəyərlidir. Bu da göstərir ki, insanlar zəmanət verilmiş bir şeyə daha çox etibar edirlər. Xüsusən də, zəmanət verən şəxs doğruluğu, vəfası və əmanətə sadiqliyi ilə tanınırsa və bu zəmanəti qazanmaq üçün tələb olunan şərtlər asan və yüngüldürsə, insanların marağı daha da artır.
Bəs zəmanət verən şəxs, öz həva-həvəsindən danışmayan, dedikləri yalnız vəhy olan Sadiq və Məsdur (doğruluğu təsdiqlənmiş) Rəsulullah (ﷺ) olarsa, necə?
Bəs zəmanət verilən şey, genişliyi göylər və yer qədər olan, içində heç bir gözün görmədiyi, heç bir qulağın eşitmədiyi və heç bir insan ağlına gəlməyən nemətlərin olduğu Cənnət olarsa, necə?
Və bu zəmanəti qazanmaq üçün tələb olunanlar böyük zəhmət və məşəqqət tələb etməyən asan əməllər olarsa, necə?
Böyük Zəmanətin Mətni
Allah sizi qorusun, bu möhtəşəm zəmanətin mətninə diqqət yetirin:
İmam Əhməd, İbn Hibban, Hakim və digərlərinin Ubada bin əs-Samitdən (r.a) rəvayət etdikləri hədisdə Peyğəmbərimiz (ﷺ) belə buyurur:
"Özünüzdən altı şeyə dair mənə zəmanət verin, mən də sizin Cənnətə girəcəyinizə zamin olum: Danışanda doğru danışın, vəd verdikdə əməl edin, sizə bir şey əmanət edildikdə onu qaytarın, namusunuzu qoruyun, gözlərinizi haramdan çevirin və əllərinizi (başqalarına əziyyət verməkdən) çəkin." (Bax: Albani, "Silsilətu-s-Sahiha", №1470).
Zəmanətə qarşı Zəmanət
Bu, bir zəmanət müqabilində verilən başqa bir zəmanətdir; vəfaya qarşı vəfadır. Cəmi altı əməl — nə qədər də asandır! Xeyir qapılarından bir neçə bənd — nə qədər də yüngüldür! Kim bu əməlləri həyatında tətbiq edər və ömrünün sonuna qədər qoruyub saxlayarsa, Cənnət onun üçün zəmanətlidir, ona gedən yol isə təhlükəsiz və qətidir.
"Müttəqilər üçün Cənnət yaxınlaşdırılar; o, uzaqda olmaz. (Onlara deyilər:) «Bu, sizə vəd olunan Cənnətdir. O, hər bir (tövbə edib Allaha) tərəf qayıdan, (Allahın buyuruqlarını) qoruyan, Mərhəmətli Allahdan Onu görmədən qorxan və Allaha yönəlmiş qəlblə gələn kimsələr üçündür! Oraya salamatlıqla daxil olun! Bu, əbədiyyət günüdür». Orada onlar üçün istədikləri hər şey vardır. Üstəlik, dərgahımızda ondan artığı (Allahı görmək) da mövcuddur." (Qaf surəsi, 31-35).
Birinci xislət: Danışarkən doğru danışmaq.
Mömin öz söhbətində sadiqdir; yalan ona yol tapa bilməz. O, doğruluq onu Cənnətə qovuşdurana qədər bütün həyatı boyu bu sifətini qoruyub saxlayar. Hədisdə buyurulur:
"Sizə doğruluğu tövsiyə edirəm. Çünki doğruluq yaxşılığa (birr), yaxşılıq isə Cənnətə aparır. İnsan doğru danışmağa davam etdikcə və doğruluğu axtardıqca, Allah qatında 'siddiq' (çox doğru danışan) olaraq yazılar." (Müslim).
İkinci xislət: Vədə vəfa etmək və əhdə sadiq qalmaq.
Bu, möminlərin xüsusiyyəti, müttəqilərin (Allahdan qorxanların) əlamətidir. Onlar vədi pozmaq və əhdi sındırmaq nədir bilməzlər. Vəfa İslam cəmiyyətinin strukturunda təməl bir sifətdir və bütün münasibətləri əhatə edir. Belə ki, bütün ticarət, ictimai əlaqələr, vəd və əhdlər vəfaya bağlıdır. Əgər vəfa yox olarsa, etibar da yox olar, rəftar pisləşər və cəmiyyətdə nifrət hakim olar.
Üçüncü xislət: Əmanəti əda etmək (yerinə yetirmək).
Bu, Allahın təriflədiyi və yerinə yetirənləri ucaltdığı ən böyük əxlaqi keyfiyyətlərdən biridir. Əmanətə sadiqlik insanın imanının kamilliyinin və İslamının gözəlliyinin nişanəsidir. Əmanət vasitəsilə din, namus, mal-dövlət, bədən üzvləri, ruhlar, elmlər və bir çox dəyərlər qorunur. Hədisdə buyurulur:
"Mömin, insanların öz malları və canları barəsində ona etibar etdiyi (əmin olduğu) kimsədir." (Əhməd).
Cəmiyyətdə əmanət ruhu hakim kəsildikdə, o cəmiyyətin birliyi və bağlılığı möhkəmlənər, hər yerə xeyir və bərəkət yayılar.
Dördüncü Xislət: Övrəti qorumaq
Yəni haram olan əməllərdən və batil işlərdən çəkinməkdir. Allahu Təala buyurur:
"O kəslər ki, namuslarını qoruyarlar. Ancaq zövcələri və sahib olduqları (cariyələr) istisnadır. Onlar (buna görə) qınanmazlar. Amma bundan artığını istəyənlər həddi aşanlardır." (Muminun surəsi, 5-7).
Namusu qorumaqda nəslin təmiz saxlanılması, nəsəblərin (soykökün) mühafizəsi, cəmiyyətin paklığı, həmçinin bəla və xəstəliklərdən amanda qalmaq hikməti vardır.
Beşinci xislət: Gözü haramdan çevirmək
Yəni baxılması haram olan şeylərə baxmamaqdır. Allahu Təala buyurur:
"Mömin kişilərə de ki, (harama baxmamaq üçün) gözlərini aşağı diksinlər və namuslarını qorusunlar. Bu, onlar üçün daha pak olar. Şübhəsiz ki, Allah onların nə etdiklərindən xəbərdardır! Mömin qadınlara da de ki, gözlərini aşağı diksinlər və namuslarını qorusunlar..." (Nur surəsi, 30-31).
Gözü haramdan çevirməyin faydaları olduqca böyükdür; o, bəndəyə iman şirinliyi, qəlb nuru və ürək qüvvəti bəxş edər. Həmçinin nəfsi təmizləyib islah edər, insanı harama can atmaqdan və batilə meyl etməkdən qoruyar.
Altıncı xislət: Əlləri (pislikdən) çəkmək.
Yəni insanlara əziyyət verməkdən, onlara təcavüz etməkdən və ya hər hansı bir pislik toxundurmaqdan uzaq durmaqdır. Allahın qullarına əziyyət verən kəsi Allah da, insanlar da sevməz, cəmiyyət isə onu kənarlaşdırar. Bu, pis əxlaqın və ədəbin aşağı olmasının sübutudur. Əgər bir insan başqalarına əziyyət verməyi dayandırarsa, bu, onun nəcib əxlaqından, yüksək ədəbindən və xoş rəftarından xəbər verir. Belə bir şəxs Allahın bu mövzudakı böyük vədinə nail olar.
İnsanın əxlaqı o qədər ucalıb ədəbi o qədər böyüyə bilər ki, o, nəinki əziyyət verməz, hətta möminlərin yolundakı maneələri uzaqlaşdırar. İmam Müslim "Səhih"ində Əbu Hüreyrədən (Allah ondan razı olsun) rəvayət edir ki, Rəsulullah (ﷺ) belə buyurmuşdur:
"Bir adam yolun ortasında olan bir ağac budağının yanından keçərkən: 'Vallahi, mən bunu müsəlmanlara əziyyət verməməsi üçün buradan uzaqlaşdıracağam' dedi və (bu əməlinə görə) Cənnətə daxil edildi." (Müslim).
Xatimə (Sonluq)
Budur Cənnətin taybatay açılmış qapıları! Onun mayakları aydın, yolu isə asandır. Gəlin fürsəti əldən vermədən bundan yararlanaq və ölüm gəlmədən öncə özümüz üçün xeyir əməlləri artıraq.
Allah hamımıza bu əməlləri yerinə yetirməkdə yardımçı olsun və bizləri hər bir xeyrə müvəffəq etsin. Peyğəmbərimiz Muhəmmədə, onun ailəsinə və bütün səhabələrinə salat və salam olsun!
SON ƏLAVƏLƏR